Echokardiografia (ultrasonokardiografia – UKG)

Echokardiografia to metoda obrazowania oparta na odbijaniu wiązki fal ultradźwiękowych od struktur serca i dużych naczyń. Wiązkę fal wysyła i odbiera specjalna głowica, odpowiednia dla konkretnego rodzaju badania.

 

Wyróżniamy tzw. UKG jednowymiarowe, w którym oceniamy wymiary serca oraz UKG dwuwymiarowe (2D), umożliwiające ocenę mięśnia sercowego w ruchu lub po zatrzymaniu w dowolnej fazie cyklu jego pracy. Metoda 2D pozwala na określenie grubości ścian, wielkości jam serca, kurczliwości i objętość krwi wyrzucanej z lewej komory w trakcie skurczu (tzw. frakcji wyrzutowej EF). W UKG z zastosowaniem metody dopplerowskiej (Doppler przepływowy i kolorowy) ocenia się prędkość krwi przepływającej przez jamy serca, zastawki oraz duże naczynia. Zaburzenia kierunku przepływu lub wzrost jego prędkości mogą świadczyć o niedomykalności lub zwężeniu zastawek. W ten sposób ocenia się także przecieki przez przegrodę: międzyprzedsionkową i międzykomorową u chorych z podejrzeniem wrodzonej wady serca.

 

Badanie echokardiograficzne przezklatkowe jest nieinwazyjne i bezbolesne. Jednakże w zależności od celu jego wykonania, możesz zostać poddany zarówno badaniu przezklatkowemu (Transthoracic Echocardiography – TTE) lub badaniu przezprzełykowemu (Transesophageal Echocardiography – TEE).

 

Przy badaniu przezklatkowym zostaniesz poproszony o rozebranie górnej części garderoby i położenie się na lewym boku, prawą rękę kładąc wzdłuż ciała, lewą pod głową. W miejscu badania na klatkę piersiową wraz z głowicą nałożony zostanie specjalny żel wodny, który zapobiega odbijaniu się fal i poprawia jakość badania. W trakcie badania staraj się leżeć spokojnie i wykonywać polecenia lekarza. Możesz zostać poproszony o wstrzymanie oddechu lub o zmianę pozycji.

ECHO przezprzełykowe wykonuje się w celem dokładnej oceny wad przeciekowych, sztucznych zastawek czy też wykluczenia obecności skrzeplin, np. przed kardiowersją lub próbą stymulatora ICD. Wykorzystuje się tu sąsiedztwo przełyku z lewym przedsionkiem i lewą komorą serca. Głowica, którą wykonuje się to badanie, ma średnicę ok. 1 cm. Zakłada się ją do przełyku po uprzednim znieczuleniu gardła i włożeniu między zęby specjalnego ustnika, który zapobiegnie ewentualnemu przegryzieniu sondy (bardzo podobnie jak podczas gastroskopii). Przed założeniem głowicy należy wyjąć protezy zębowe!

 

Badanie jest bezbolesne, ale może być dla Ciebie nieprzyjemne i wywoływać odruch wymiotny. By temu zapobiec, znieczula się gardło specjalnym sprayem (identycznym jak u stomatologa). Co ważne na Twoją prośbę może też zostać podany dożylny krótkodziałający środek nasenny (najczęściej Dormicum). Do badania należy się odpowiednio przygotować, tzn. należy być na czczo co najmniej 4-6 godzin przed badaniem. Należy też posiadać wynik badania HBs, zaś w przypadku stosowania przez Ciebie leczenia przeciwkrzepliwego Acenokumarolem aktualny wynik wskaźnika INR. Po zakończonym badaniu możesz odczuwać lekkie drapanie w gardle, co może być efektem działania środka znieczulającego lub przesuwania głowicy.

Jeśli chorujesz na chorobę wieńcową możesz zostać poddany badaniu UKG z obciążeniem, np. dobutaminą. Lek ten przyspiesza akcję serca i pozwala ocenić obecność i rozległość jego niedokrwienia. UKG z obciążeniem polega na podawaniu dobutaminy w pompie infuzyjnej pod kontrolą UKG. W badaniu tym określa się możliwość adaptacji serca do narastających obciążeń, jako odpowiednik badania wysiłkowego u chorych z podejrzeniem choroby wieńcowej niezdolnych do wykonania badania na bieżni lub rowerze. Innym wskazaniem jest ocena tzw. „żywotności mięśnia sercowego” u chorych z pozawałowym uszkodzeniem, kwalifikowanych do zabiegów PTCA lub CABG.

 

Wykonanie badania ECHO przed zabiegiem kardiochirurgicznym pozwoli na dokładne zaplanowanie strategii postępowania chirurga. Ocena frakcji wyrzutowej określi dokładność monitorowania pacjenta, ocena kondycji zastawek rozstrzygnie o konieczności ich naprawy (plastyki) lub wymiany, a zmierzenie ich wielkości pozwoli na dokładne dopasowanie rozmiaru protezy, poszczególnego typu zastawki oraz sposobu jej implantacji. Także w trakcie zabiegów kardiochirurgicznych oraz przed zamknięciem klatki piersiowej, wykonuje się UKG przezprzełykowe. Pozwala ono ocenić szczelność wszytej protezy zastawkowej lub efekt jej naprawy bezpośrednio po przywróceniu przepływu krwi przez serce, by w razie potrzeby dokonać korekty zabiegu.

 

Badanie echokardiograficzne, dzięki nowoczesnej, wysokiej jakości aparaturze oraz umiejętnościom specjalistów wykonujących to badanie, może dostarczyć informacji o niemalże wszystkich parametrach określających wydolność serca, bez konieczności zastosowania wielu technik inwazyjnych. Jest bezpieczne nawet dla kobiet w ciąży i może być wielokrotnie powtarzane bez żadnego obciążenia dla pacjenta. Stało się ono nieodzowną i prężnie rozwijającą się techniką diagnostyczną współczesnej kardiologii i kardiochirurgii.

 

Pracownie echokardiografii Śląskiego Centrum Chorób Serca dysponują 10-cioma bardzo dobrej klasy aparatami echokardiograficznymi, między innymi najnowszym Vividem 9 firmy GE, Vividem 5 oraz aparatem Philips iE30 z obrazowaniem trójwymiarowym (3D).

 

Magdalena Piontek, Tomasz Niklewski